Të drejtat e grave fillojnë me të drejtat e vajzave, shkruan Trina Hoti (ROR)

Po të radhisnim momentet më kulmore të standardit të lumturisë tëcilat i konsumojmë në filmat, serialet dhe librat që na rrëmbejnë menarracionet e thurura bukur, shkëlqimi i syve do i takonte lindjes sëfëmiut që më shumë se fitimin e titullit “prind”, portretizonpërplotësimin më kuptimplotë dhe të çmuar të individit. Por jashta kësaj kornize të lumturisë, rritja e fëmiut është një proces i gjatë dhe imundimshëm për nga përgjegjësia, që mund të kuptohet drejt ose jovarësisht nga arsimimi i prindërve, prindërimi që ata do ta zhvillojnëdhe ndikimi i modelit të tij nga ajo çka kanë përjetuar gjatëfëmijërisë, gjendja ekonomike e familjes, kultura, vetëdijësimi dherrethanat shoqërore në përgjithësi.

Kjo duket të jetë sfida e rritjes së fëmijëve veçse kur bëhet fjalëpër rritjen e vajzave, në një mënyrë apo tjetër terreni i sfidaveashpërsohet. Ilustrimin për këtë mund ta fillojmë nga çasti kur lajmipër gjininë e foshnjës që rezulton me vajzë, nuk del të jetë më imirëprituri i mundshëm; kur rritja e vajzave të cilat kanë vetëm njëvëlla në familje përcillet me zbatimin e rregullit të pashkruar në tëcilin kujdesi ndaj vëllaut duhet të jetë i veçuar dhe pakrahasimisht më i madh se ndaj motrave; kur vajzat emërtohen me emrin e njëjtë të së ëmës apo me emrin “Shkurtë” meqë besohet se kështu do të lindë një djalë pas saj; kur vajzat edukohen që të mbajnë qëndrime të caktuara, të mosthonë këtë apo të bëjnë atë; kur habitati i lojës dhe dëfrimit bëhetloja me kukullat për vajzat, dhe me makinat e armët për djemtë; kurvajzat përkëdhelen nga gjyshërit me fjalët “djali” e “trimi im”; kurvajzat disiplinohen të bëjnë punët e shtëpisë e të kthehen me kohë kurdalin jashtë; kur vajzat duhet të përpiqen shumëfish më shumë për tëdëshmuar aftësinë në një fushë historikisht të pushtuar nga gjiniatjetër; pra, ku të jesh vajzë në Kosovë nuk është e lehtë.

Ndërtimi i identiteteve të vajzave në një frymë të tillë të edukimitdhe modelimit të sjelljes, përpos që formëson vetëbesimin dheprojektimin e vetes në nivelin individual, prodhon dianamikë shoqëroreqë shkel të drejtat e vajzave sot dhe ato të grave nesër. Kjo meqë tëdrejtat e grave filojnë me të drejtat e vajzave, dhe një vajzë që rritet duke parë të ëmën çdo herë të pabuzëqeshur e me shenja mbi lëkurën esaj, frikësohet ta adresojë dhunën që përjeton nga bashkëshorti i sajnesër; një vajzë që rritet në ambientin e rëndësisë së martesës,braktisë shkollimin e saj për ta realizuar këtë “obligim” nesër; njëvajzë që jeton në varfëri dhe dhunë ekonomike nga babai i cili është ivetmi që i lejohet të sigurojë ushqimin në shtëpi, nuk beson nëpunësimin e saj nesër.

Botërisht, vajzat janë grupi më i cënuar për faktin e të qenuritvajzë dhe në moshë të re. Kurse po të shtonim faktorët e tjerë sivarfëria, përkatësia etnike apo aftësia e kufizuar në një ambient kumbizotërojnë stereotipet gjinore dhe strukturat e pabarabarta tëpushtetit, disavantazhi i të qenurit vajzë bëhet i frikshëm. Vajza tëtilla ka me dhjetëra mijëra në Kosovë. Shumë prej sosh nuk kanë as idenë se kjo gjendje është e papranueshme, e shumë të tjera detyrohen tëaktrojnë për të pranuar një realitet të tillë. Në anën tjetër,ndryshimet e promovuara kryesisht me natyrë sporadike janë tëpërqendruara në kryeqytet dhe në qytetet e mëdha duke krijuar një hendek të ofrimit të mundësive për shkak të pozicionit gjeografik.

E gjithë kjo nxjerr në pah rëndësinë e investimit të qëndrueshëm dheserioz ndaj më shumë se 50 për qind të popullatës në Kosovë, e qëfatkeqësisht nuk ndodhë. Institucionet vendimmarrëse bëjnë shumë nëteori, e pak në praktikë për gratë. Në diskursin publik për gratë flitet vetëm kur publikohen lajmet e vrasjeve të tyre dhe dëgjohen vetëm nëshënimet e ditëve ndërkombëtare të tyre. Barazia gjinore duhet tëarrihet përtej fotografive e publikuara në mediat sociale; përfshirja egrave në vendimmarrje duhet të jetë përtej vendimeve rreth punëve tështëpisë; edukimi i djemve duhet të jetë po aq i rëndësishëm sa ivajzave. Kjo sepse të drejtat e vajzave dhe grave janë të nevojshme përtë gjithë, dhe për një funksionim të shëndetshëm të shoqërisë.

 

Lajme

10.10.2020

Rea Sylejmani përfaqësuese e Kosovës në eventin Virtual për nder të ditës ndërkombëtare të vajzës 2020.

Në dialogun ndër-brezor ndërkombëtar, zërat e vajzave nga Kosova do t'i përfaqësojë antarja e grupit Respect Our Right - ROR , Rea Sylejmani e cila për këtë dialog u shpreh se: ''Ky dialog do te jete nje mundesi e mrekullueshme per çdo vajze kudo që ndodhet. Pres që kerkesat tona të ndëgjohen dhe të mirren parasysh. Shpresoj që zeri jonë të perfaqësojë çdo...